2025-2026
Айкол | Живая презентация
Фрактальная геометрия · Инновации · Живой дизайн

Айкол

Математикалык жана илимий-изилдөө долбоору | Дифференциалдык жана фракталдык геометрия

Фракталдык анализ 3D моделдөө Евклиддик мейкиндик Жасалма интеллект
Айкол жөнүндө

Айкол – математика жана информатика тармагындагы жаңы муундагы изилдөө долбоору. Негизги багыт: фракталдык геометриянын заманбап маселелери жана евклиддик мейкиндиктеги бөлүктөп чагылтуулардын касиеттери.

Долбоордун алкагында фракталдык түзүлүштөрдүн компьютердик моделдери түзүлүп, алардын физика, медицина жана техникадагы колдонмолору изилденүүдө.

Негизги жетишкендиктер
  • "Жыйырма мунаралуу сфера" 3D фракталдык модели (патенттелген)
  • Жаңы класстагы фракталдарды түзүү үчүн L-system алгоритмдери
  • Scopus жана Web of Science базаларында индекстелген макалалар
  • Эл аралык конференцияларда баяндамалар (Ош, Ташкент, Астана)
Фракталдык геометриянын философиясы
«… новая геометрия способна описать многие из неправильных и фрагментированных форм в окружающем нас мире и породить вполне законченные теории, определив семейство фигур, которые я называю фракталами» — Бенуа Мандельброт

Фракталдар табияттын тили: булуттар, тоолор, кан тамырлар, нейрон тармактары – бардыгы фракталдык түзүлүшкө ээ. Айкол долбоору бул геометриялык ыкмаларды математикалык тактыкта моделдейт.

Изилдөө багыттары
  • Жаңы фракталдык объекттерди куруу (3D додекаэдрдик фракталдар)
  • Евклиддик мейкиндиктеги бөлүктөп чагылтуулардын геометриясы
  • Квазикош сызыктардын жана эки эселенген сызыктардын жашоо шарттары
  • Фракталдардын жардамы менен татаал системаларды моделдөө
Колдонмо куралдар
JavaScript + Three.js L-system Python / NumPy Метод Картана Анимация WebGL

Изилдөөдө заманбап компьютердик технологиялар, фракталдык алгоритмдер жана аналитикалык ыкмалар колдонулат. 3D моделдер реалдуу убакытта визуалдаштырылат.

Илимий-метрикалык көрсөткүчтөр (2024–2025)
КөрсөткүчМакалаларЦитирлөө (Scopus)ПатенттерКонференциялар
Жалпы сан143229
Эл аралык деңгээл8 (WoS/Scopus)281 (Кыргызпатент)6
h-индекс (Google Scholar) ~ 7, цитирлөөнүн өсүшү 40% жылдык
Гранттык долбоорлор

Университеттик грант: “Евклиддик мейкиндикти берилген бөлүштүрүү тарабынан жаратылган бөлүктөп чагылтуунун геометриясы” (жетекчи: Матиева Г., каржы 1 млн сом)

Эл аралык кызматташтык: Университет Палацкого (Чехия), МПГУ (Москва), НУУз (Ташкент).

Илимий кадрларды даярдоо

✔ 2 докторант (PhD)
✔ 4 магистранттын диссертациясы корголду
✔ Фракталдык геометрия боюнча атайын курс
✔ Жаш илимпоздорго арналган воркшоптор

Фракталдык 3D визуализация — “Жыйырма мунаралуу сфера”
интерактивдүү фрактал

Алгачкы 3D фракталдык додекаэдр — патенттелген уникалдуу объект

Илимий-изилдөөдөгү негизги көйгөйлөр жана чечимдер
Теориялык көйгөй: Бөлүктөп чагылтуунун так моделин түзүү жана фракталдык өлчөм маселеси.
✅ Жаңы математикалык аппарат (метод Картана, L-system кеңейтүү) иштелип чыгууда.
Колдонмолуу көйгөй: Фракталдарды колдонуу менен реалдуу системаларды так моделдөө (медицина, антенна технологиясы).
✅ Медициналык бейнелерди фракталдык анализдөө боюнча прототип иштелип чыкты.
Сунуштар: Илимий-изилдөөлөрдү коммерциялаштыруу, фракталдык алгоритмдерди AI менен интеграциялоо, эл аралык гранттарга катышуу.
Айкол илимий-изилдөө тобу
жетекчи: профессор Г. Матиева
2025-жыл, 8-апрель
Ош мамлекеттик университети

Отчёт живого дизайна — анимация, градиент, фракталдык визуализация